ژیری ئەوان و سادەیی ئێمە

سەردەمی خۆحازرکردن بۆ لێدانی ئێراق لە ٢٠٠٣، ٨٠٪ی کورد بەتایبەتی ئەم دزانەی ئێستا، خۆیان حازر کردبوو بۆ تاڵانچێتی و دزیکردن.
ئەو سەردەمە، مانگی شوباتی ٢٠٠٣، خانمە ٢٩ ساڵێکی ئینگلیز کە شوی کردبوو بە کوردێکی تورکیا ئیش بۆ GCHQ ئەکات وەک وەرگێڕ، بەڵگەیەکی سیخوڕی ئەگەیەنێتە ڕۆژنامەی ئۆبزێرڤەر. ئەو سەردەمە وەک ئێستا پسپۆڕانی کورد تەنها ئەوەی لە فەیسبوک ئەیبیننن، بۆ نمونە بابەتی ترەمپ، هەر ئەوەندە تێگەیشتنمان هەبوو/هەیە بۆ ڕووداوەکان.
جا بە کورتی، من لای خۆمەوە تێر شەرم دایگرتم کە فلیمەکەم بینی، تێریش گریانم هات بۆ ئەو کاتەی وەک مێردەکەی ئەو خواخوامان بوو “جواب”ەکەمان لێ نەسەننەوە و سوار تەیارەیەک نەکرێین بنێردرێینەوە بۆ ژێردەستی ئا ئەم دز و جەردانەی جێگرەوەی سەدام حوسێن. ئەمیش لەسەر ئەوەی حکومەتەکەی درۆی لەگەڵ کردوە ژیانی مێردەکەشی ئەخاتە خەتەرەوە و نهێنی حکومەتە فیلەکەی تۆنی بلێر کەشف ئەکات و بە تەنها تەحەدایان ئەکات. دواتریش لە ٢٠٠٤ کە دەرکەوت چ درۆیەکی گەورەیان کرد لەگەڵ خەڵکی خۆیان، ئەم کە دانیشی ناوە بە دزەپێکردنەکەدا لە دادگا کەیسەکەی لەسەر لا ئەبەن تا زیاتر درۆکانیان کەشف نەبێت.
لە ویکیپدیای بەوبەختی سۆرانی دوو پەرەگرافیم وەرگێڕا. جا ئێوە، خوێنەرە خۆشەویستەکانی من نەکەن بێنە ویکیپیدیا و دوو وشە زیادکەن بۆ مناڵەکانتان یان خوانەخواستە چەن دەفتەر دۆلاریکی بۆ وەرگرن لەو دەوڵەتە چەتەیە. لە جێگایەک نوسیبووم: هەر بۆچونێکتان هەیە مورتاح مورتاح مەیگۆڕن ئیشڵا بۆتان ڕێک کەوێ ئەبن بە ترەمپ
فیلمە دۆکومێنتاریەکە ناوی official secretsو کیرا نایتلی کەشخە دەوری کاسرین ئەبینێ.

کاسرین لای ڕاستە

لە شەڕی فەتحوڵا گویلەن و تەیب ئەردۆگاندا کوردستانی ئێراق پشتی کامیان بگرێت؟

2014/12/18 نوسراوە  بڵاو نەکرابوەوە تا ۲۹/۷/٠۱٦.

ئەگەر بڕیار بێت لایەنی هەق بگرین ئەوا ئەبێ بڵێین تا ڕادەیەک بەڕێز گویلەن لەسەر حەقە. حەق بەو مانایەی ئەردۆگان خەوەکانی گەورەتر بوون و خۆی بە جێگرەوەی ئەتاتورک نەزانێت، هەروەها خۆی لەوە گەورەتر ئەزانێت کە بە هێز و بازوی گویلەن هاتبێتە جێگاکەی ئێستای. کاتێکیش تەماشای ژمارەکان ئەکەین (بۆ نمونە قەرزی تورکیا لە کاتی هاتنە سەر حوکمی ئەردۆغان تا ئێستا)(۱) — ئەم خوێندنەوە ئابوریە جێگای متمانە نیە، قسەکەی بەرنادشۆ بەکارە کە ئەکرێ ئابوریناسانی تر کەلێنی گەورە لەو ژمارانە بدۆزنەوە– سەرباری ئەوەش جار و بارە ئەبێ حەقێکیش بدرێت بە ئەردۆغان کەوا خزمەتی تورکیای کردوە. بەڵام لە ستراتیجیەت و خوێندنەوەی ڕووداوەکانی ناوچەکەدا لە دۆڕاو دۆڕاوترە(۲). بەڵام ئەمە بابەتی ئەم نوسینە نیە.

ئەوەی لەم نوسینەدا ئەمەوێت باسی بکەم ئەوە نیە کە ئایا بەدەپە و پەکەکە لە باکوری کوردستان هەقە چی بکەن، چونکە هەم ئەو مافە بەخۆم نادەم بەو شارەزاییە کەمەی هەمە قسە لە توانا و بۆچوونی ئەوان بکەم، هەم بەڕاستی کار و چالاکیەکانی گویلەن لە باکوری کوردستان لام بە تەواوی ڕوون نیە. بەهەمان تەرازوش نابێ لە چاوی بەدەپە و پەکەکەوە دۆخی باشور بخوێنرێتەوە یان قسەی لەسەر بکرێت، بەڵام نابێ تێکەڵ بکرێت لەوەی دۆزی باکور و باشور یەک دۆزە بۆیە نیەتی هێزەکان ئەکرێ بەهەریەک لەو دوو تەرازوە بپێورێت. ئەمە دوو شتی جیاوازە، بونیاد نەنانی ڕوانگەیەک لەسەر ڕوانگەی لایەنەکەی تر، بەڵام مادام دۆزی کورد یەک دۆز بێت ئەکرێ لەسەر ڕای لایەک قازانجی لایەکی تر دیاری بکرێت دەنا دژیەکی تێدا ڕوو ئەدات.

کەواتە با لە چەند پرسیارێکی سادەوە دەست پێ بکەین:

یەکەم: خواجە لە کوردستان خاوەنی چیە؟

فەتحوڵا گولەن خاوەنی دەیان مەکتەب، کۆمپانیا وە زانکۆی ئیشقە کە ساڵانە ئەگەر ژمارەیەکی ١٨ لەسەر هەموو دامەزراوەکانیان دابنێین و بڵێن هەموو ساڵێکیش ٥٠ قوتابی لە هەریەک لەوانەوە دەر ئەچێت ئەوا ساڵانە ٦٠٠ کەسی بەتوانا لە دامەزراوەکانی ئەوانەوە خوێندن تەواو ئەکەن. ئەگەر تەنها ٪۱ی ئەمانە لانی کەم دڵسۆزی جەماعەتەکەی بەڕێز گویلەن بن ئەوا ساڵانە ٦ کەسی بە توانا (چونکە خوێندنگاکانیان تەنها باشترین قوتابی وەر ئەگرن) دێنە ناو کۆمەڵگای کوردیەوە و ئەبن بە پزیشک، ئەندازیار، مافناس و جۆرەها کاری تر.

دوەم: پەیوەندی کۆمپانیای فەزالەر لەگەڵ تاڵەبانی و بارزانی؟

ئەوەی لە دنیای ڕۆژهەڵات شارەزابێت ئەبێ بزانێ کەوا ئەوەی بە گشتی باس ئەکرێت تەنها قەترەیەکە لەوەی کە لەژێرەوە ئەنجام ئەدرێت. سروشتی بزوتنەوەکەی بەڕێز گویلەنیش بۆخۆی بلیمەتی ئەم جۆرە کار کردنەیە. وەک یەکێ لە کەسە یەکەمەکانیان لە ساڵانی کۆتایی سەدەی ڕابردوودا بە دەمی خۆی وتی: ئێمە سیاسەت ناکەین بەڵام سیاسیەکان لەسەر پەنجە ئەخولێنینەوە. ئەوەی ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە هەردوو تاڵەبانی و بەرزانیەوە هەبێت ئەوەیە کە ڕۆژێک هەمان کەس بە قوتابیەکانی کۆلێژی ئیشق ئەڵێ: ئەمە ڕۆژنامەیەکە تیایدا هاتوە کە جەنابی تاڵەبانی ئەڵێ “من پێم خۆشە ئەوان لە هەموو لادێیەکی ئێمە قوتابخانەیەک بکەنەوە” بە کورتی ئەوەی بۆ ناوەڕۆکی ئەم بابەتە گرنگە وەڵامی پرسیارەکە ئاوا عادلانەیە: پەیوەندی زانکۆی ئیشق (لەلایەن بەڕێز نێچیرڤان بارزانیەوە کرایەوە) و باقی خوێندنگاکانیان پەیوەندیەکی بتەو و تەندروستە.

یەک ڕوونکردنەوەی تریش گرنگە پێش ئەوەی وەڵامی سەردێڕی بابەتەکە و پرسیارە سەرەکیەکە بدەمەوە. ئەویش ئەوەیە کە ئاشکرایە بەڕێز گویلەن خۆی بە میراتگری دەوڵەتی عوسمانی ئەزانێت، هەرچەن ئەمە لای ئەردۆغانیش هەمان شتە (وەک بەختیار عەلی لە بابەتێکیدا ئاماژەی پێ ئەکات) بەڵام بەڕای من ئەردۆغان زیاتر شوێنکەوتوی پارتە ئیسلامیەکانی دوای حسن بنایە و خەو بە گێڕانەوەی سەڵتەنەتەوە نابینێت بۆ شام و قاهیرە. ئەوەی فەتحوڵا لە عوسمانیەتیش جیا ئەکاتەوە ئەوەیە کەوا هەرچەن هەردوکیان چەندین نیشانەی کاریگەری دروستکەرانی بیری ئەتاتورکیزمیان پێوە دیارە (زیا گوێکئاڵپ و بیرمەندانی دوایی) بەڕێز گویلەن زیاتر پابەندی سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەکانی ترە و بە ئاشکرا کار بۆ بە عوسمانی کردنی زمانی تورکی ئەکات. بۆیە ڕونکردنەوەکەی کە ئەمەوێت بیڵێم ئەمەیە: هەموو ئەمە وا ئەکات بەڕێز گویلەن پرۆسەی ئاشتی نێوان ئۆجەلان و ئەردۆگان بە پەیماننامەی حودەیبیە بشوبهێنێت.

کەواتە بەبێ درێژەدان بەباسەکە و لادان لەسەر تەوەرە ئەسڵیەکە: ئایا ئەبێ سیاسەت بکرێت یان پشتی حەق بگیرێت؟ پرسیارەکە ئاسانە بەڵام وەڵامەکەی ئەبێ قوڵتربێت لەوەی کە دیارە. ئەویش ئەوەیە کە نابێ پشتی حەق بگیرێت لە کاتێکدا حەق لەسەر ئەوەبێت کە ئەردۆغان ئەیەوێت ببێت بە سەرۆکی کۆمار و چەند ساڵێکی تریش ئابوری تورکیای لەژێردەستدا دەرنەچێت (مەیدانی شەڕی ئەم دوو ڕۆژە بانک و کۆمپانیاکانی سەر بە ئەردۆغانە). بەڵکوو ئەبێ سەنگی مەحەکێک، پێوەرێکی زانستی هەبێت بۆ ئەوەی تەماشاکەر نەبین. ئەوەی من بە ڕاستی ئەزانم دوو پێوەرن: یەکەمیان چەندە ئێمە لەگەڵ بەدەپە و پەکەکە هاوڕابین ئەوەندە یەکگرتووتر ئەبین و ئەوەندەش براوە تر ئەبین. بۆیە لە ئێستادا (بە سەردانەکەی دیاربەکریشەوە) ئاشکرایە کە لەیلا زانا و بایدەمیر پشتی ئەردۆغان ئەگرن. وە پێوەری دوەمیش ئەو ڕاستیەیە کەوا ئەردۆغان لە کوردستانی ئێراق مەکتەبی نەکردۆتەوە و کەس فێری تورکی ناکات. کۆمپانیاکانی ناردوە و خەریکی کەسابەتی عوسمانی ئاسای خۆیانن. بەڵام بەڕێز گویلەن مەکیاڤیلیانە قوچەکی پێی خۆی قایم کردوە و گۆڕانکاریەکیش کە ئەیکات وەک سوڵتان سەلیمی یەک، یەک خستنەوەی تورکە لە هەموو گۆشەیەکی دنیا.

بۆیە ئەبێ کورد پشتی ئەردۆگان بگرێت و ئەگەر دەستەواژەی کێ لەسەر حەقەش کەسانێک بێتاقەت بکات ئەوا ئەکرێ ئاوا تەماشای ساحەکە بکرێت: ئەردۆگان بە دەنگەکانی بەڕێز گویلەن هاتۆتە سەرحوکم، ئەگەر ئێستا ئەو ڕازی نەبێت هەندێ کەس بەزۆر کارێکی پێ بکەن، ئەوا هەر ئەو لەسەر حەقە ئەگەر خەوەکانیشی ئەوەندە گەورەبێت کە جەماعەتەکەی بەڕێز گویلەن بخاتە ژێر ڕکێفی خۆیەوە.

چونکە بەبێ ئەردۆغان ئەگەر بەڕێز گویلەن بیتوانیایە ئەمەی ئێستا لە تورکیا هاتۆتە دی بۆی بکرایە، هیچ کات ئەوی نەئەخستە پێش خۆی.

(۱) بلومبێرگ. دوا بڕی قەرزەکانی ئای ئێم ئێف درایەوە.http://www.bloomberg.com/news/2013-05-13/erdogan-s-imf-triumph-masks-surge-in-private-debt-turkey-credit.html

(۲) نیۆ-عوسمانیەتی ئەردۆگان http://www.globalresearch.ca/syria-egypt-reveal-erdogans-hidden-neo-ottoman-agenda/5358781

کورتە وەڵامێک بۆ مایکڵ ڕووبین

1
وەڵامی “ئایا کوردستان ئابووریەکەی شایانی گەشەی دەبێت؟” کە تیایدا وەک ئەوەی جەنابی لەسەر کەلەپوری گەلگامێش دانیشتبێ گاڵتە بە ئەقڵی ناودارترین کوردی ئەم سەردەمە ئەکا و نمونەی ئەلیکزاندەر هامیڵتۆن ئەهێنێتەوە بۆمان. وەک ئەوەی نەزانین سەروەتی ئەمریکا بەچی بونیاد نراوە.

پرۆژەیەک هەیە بەناوی LongNow ، یەک شتت فێر ئەکەن: درێـــــــــژ ببینە و بیرکەرەوە کێشەکان بچوک ئەبنەوە و سادە ئەبنەوە لات.

جا من کاتم نیە خۆ بە فەیلەسوف زانی وەک مایکڵ ڕوبن بە تێر و تەسەلی زانستیانە هەڵتەکێنم بەڵام وام ئەزانی ڕاستگۆیە تا ئەم ڕاپۆرتە سەدو قسور پەڕەییەی. گوایە کەس ئەقڵی بەوە نەشکاوە بیر لە دوای سەربەخۆبوونی کورد بکاتەوە، جەنابی حەزرەت و بلیمەتیان نەبێت.
دوای ئەم پەرەگرافەی لە وێنەکە دامناوە، ئیتر ڕاپۆرتەکەیم تەواو نەکرد، تەواویشی ناکەم لە تویتەریش کە زیاد لە دوو مانگە بێدەنگم، بۆم نوسی حەزەکەم بە کوردی بنوسم “زۆر ناپیاویت” بەس کوردی نازانێ بەڵام بەوەیدا کە وشە تورکیەکان لە جێگای خۆی دا ئەنێتەوە تورکی چاک ئەزانێ وادیارە. ئەوەش بۆ خۆی ڕەخنەم بوو لە خەڵکی تر، لەویشە تەبیعی بەڵام قەیدی نیە جارێ سەرچاوە زانستیەکەی دیار نیە بۆ ئەو ڕەخنەیان.
ئەمە وەڵام نیە بۆ خۆی، وەک وتم کوردی نازانێت. ئەمە تەنها وەستانێکی خێرایە (نزیک سەعاتێک کاتی کوشم) بۆ ئەوانەی وەک من خۆیان بە کورد ئەزانن و ڕاپۆرتەکە ئەخوێننەوە. تەنها چوار قسە:
0. لەبیرت بێ دەوروبەرەکەت زۆر گرنگە و خۆشت و ئەوانیش بە کەم مەزانە.
1. لەسەر داهاتووی برازا و خوشکەزاو ملیۆنەها نورسی، سوبحانی و شارەزووری و نالی و مەحوی و هتد قسە نەکەی باشە.
2. لەسەر “دوژمی دوژمنەکەم” ئیش مەکە، باوەڕ بکە ناپیاوی وات بۆ دەر ئەچێ، هەزار خۆزگە بە دوژمنەکەت ئەخوازیت دوایی.
3. دوووووووور و درێـــــــــژ بیرکەرەوە.