باوەڕ بکەم یان نە؟

لە ویکیپیدیای سۆرانییەوە: بێرتراند ڕەسڵ

“ئەوەی پێویستمان پێیەتی ویستی باوەڕکردن نیە، بەڵکوو ویستی دۆزینەوەیە.”

لە ١٨٩٦دا ویلیام جەیمس، فەیلەسوفی ئەمریکی نوسیبووی دەربارەی “ویستی باوەڕکردن” بەوەی کەوا ڕەسڵ پێچەوانەی ئەمە بخاتە ڕوو. جەیمس ئەوکات ئەنوسێ کە مرۆڤ ئازادە لەوەی کاتێک بەڵگەشی لەبەردەستدا نەبێ یان کەمێک ھەبن، بیەوێ باوەڕ بە شتێک بکات، بۆ نمونە مەسیحەیەت، تەنھا لەبەر ئەوەی کە کەسەکە وابزانێ باوەڕدارێتیەکەی لەوانەیە سودی ھەبێت.

ڕەسڵ و چەن کەسێکی تر، بۆ نمونە ئالفرێد ھێنری لۆید، وەڵام ئەدەنەوە بەوەی کە نەخێر مرۆڤ ئەبێ ویستی دۆزینەوەی ھەبێ نەک باوەڕکردن، لەبەر ئەوەی مانەوە بە “گومانگەرایی” (سکێپتیکاڵ) دۆخێکی لۆجیکی و ئەقڵانی ترە، چونکە وا ئەکات مرۆڤ بەدوای ڕاستی و زانیاری زیاتردا بگەڕێ نەک یەکسەر باوەڕ بکات کە ئەکرێ کەوتبێتە ھەڵەوە. بۆیە وتەکەی لەسەرەو مەبەست لێی ئەوەیە کە مرۆڤ ئەبێ ھەوڵی زیاتر زانین بدا نەک یەکسەر باوەڕکردن.

شتی بچوک ناهێڵن وەرگێڕانەکەی تەواو بکەم. بەڵام وا ئەزانم ویستی گومانکردن تەنها ڕێگایە بۆ خۆ پاراستن لەم هەموو درۆ و هەواڵی درۆینەیەیە کە مێشکی زۆربەمانی پڕ کردوە.