دادپەروەری و زانین بناغەی پێشکەوتنە

لە کورتەیەک لە مێژووی مرۆڤ، پرۆفیسۆر حەراری پێشکەوتنی ڕۆژاواییەکان بەرامبەر چینیەکان ناگەڕێنێتەوە بۆ قسەی پوچ.


ئەگەر بەباشی بیرم مابێ بۆ دوو شتی ئەگەڕێنێتەوە (ڕاستم بکەنەوە گەر وانیە). یەکەمیان ئەوەی کە دایم وتویانە “نازانین و ئەمانەوێ بزانین” لەگەڵ “دادپەروەری”. کاتێک وەستایەک پارەی کرێکارێکی نەدا، بتوانرێ وەستاکە ناچار بکرێ. کە پرۆفیسۆر ئەمە ئەباتەوە بۆ یەکەم قۆنتەرات و کەسابەتی هۆڵەندیەکان کە توانیویانە ئەوسەری زەوی (ئەندۆنوسیا) و ڕۆژهەڵاتی دور بخەنە ژێر ڕکێفی کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیند (هۆڵەندی).
ئەم دوو تایبەتمەندیە بەردەوامە لە ئەوروپا، بەتایبەتی لە کاتی وا خراپ و هەستیاردا، وابزانم جیاواز لە زۆرێک لە شوێنە پێشکەوتوەکانی تری دنیا. بە تایبەتیش لە بەریتانیا کە وابزانم تاکە وڵاتە پۆلیس بێچەکن و بەقسەی خۆش پیاوکوژ ئەبەنە بەردەم حاکم.
لە لایەکی ترەوە لە هەموو کارەساتێکدا دەوڵەت دەست ئەکات بە وەرگرتنی دەسەڵاتی زیاتر. بە تایبەتی لە کاتێکی وا بارخراپدا، ئەبینی چەنەها پرۆفیسۆری خۆپەرست لە زانکۆی بەناوبانگی وەک ئۆکسفۆرد، هەڵئەسن بەوەی ئامۆژگاری دەوڵەت بکەن چۆن خەڵک کۆنترۆڵ بکات. ئەمە ئیشی پیاوی گەورە نیە، پیاوە بچوکەکان ئەمە ئەکەن بۆ ئەوەی حەزی دەسەڵەتی خۆیان تێر بکەن. پیاوە گەورەکان ئەزانن کاتێک باوکێک دەسەڵاتی خێزانێکی لەدەستە ئەبێ دایم ئەو دەسەڵاتە کۆنترۆڵ کرێ دەنا فەلاکەت دروست ئەکات. خودی ئەم ڤایرۆسەش پرسیاری گەورە ڕووبەڕووی حیزبێکی فاشیستی وەک کۆمۆنیستی چینی ئەکاتەوە.

ئەمەوێ بنوسم:
١. زانا گەورە بەریتانیەکان خاوەن داهێنانی گەورەن بەتایبەتی لە پزیشکیدا و بەتایبەتی تریش لە مەسەلەی بەکارهێنانی داتا بۆ دۆزینەوەی چارەسەری پەتا/تاعوندا کە یەکەم کەس بوونە (بەردەوامن لەوەی کە بڵێن نازانین بەڵام ئەمانەوێ بزانین). کۆمپانیا گەورەکانی وەک گوگڵ چەن بەرابەری دەوڵەتی بەریتانی سەرمایەگوزاری ئەکەن لە توێژینەوە و پەرەپێداندا R&D.
٢. ئەمڕۆش وەک دەوڵەتێکی شیوعی لەوپەڕی سەرمایەداریەوە حکومەت بڕیاری دا کەس بێ ئیش نەبێ و هەموو مەعاشی خۆیان وەرگرن و هیچ خاوەن کارێک کرێکارەکانی دەر نەکات – مەسەلەی دادپەروەریەکە.


کەواتە تۆش وەک کەسێکی خوێندەوار و چاوکراوە، پشتیوانی کردنت لە چەن بنەماڵەیەک هیچ سوودێکی نابێ بۆ کۆمەڵگاکەت. ئەگەر باڵەخانەکانیان سەریان بدا لە هەور وەک دووبەی، ئەو دوو تایبەتمەندیە لەناویان نەبێ، هەر ئەبێ چاوەڕێی خەڵکی تر بن ڕێگایان نیشان بدەن و کۆمەڵگاکانیشیان لە کاتی وا ناسکدا ئەبێ پەنا بۆ حەزی زانینی ئەمان بهێنن.

ئازادی، ئەتوانی وەک پرۆفیسۆرەکەی زانکۆی ئۆکسفۆرد، چەپڵە لێ بدەی بۆ چەن کەسێکی خێڵەکی و نەزان، بەڵام ئەبێ بەم نوسینەدا ڕوون بێ کە کەسانێک لەناو کوردا دروست بوونە، چیتر تاقەتی ئەو جەهالەت و ناعەدەلەتیەی خێڵ و شاخی کوردیمان نیە و حەزمان لێیە وەک مرۆڤی پێشکەوتوو بژین و تامی ژیان بکەین.