ئەم ناوبانگەش چی بەسەر دێ؟

کاتێ بە گومان ئەبیت لە ڕاکانت، زۆر ئارام بەخشە ببینی کەسێکی تر، لە سوچێ یان قوشبنێکی ئەم دنیایە لەگەڵ بۆچوونەکانتایە. خوێنەری بەڕێز بەندە لە دنیای تەکنۆلۆجیای زانیاری ئەلف و بایەک ئەزانم، بۆیە ئەم هەستە یەکەمجار لە کتێبەکەی iWozی ستێڤ ۆزنیاکی دروستکەری ئەپڵ، نەک ستیڤ جۆبزی بزنسمان، فێر بووم.

هەربۆیە، دڵنیام تۆی خوێنەری کورد زمانیش هەندێ ئیحساست لا دروست ئەبێ وەک تاکێکی کورد کە لەناو کوێرەوەری و جەهالەتێکدا گەورە بوویت تینووی دوو شەی کە بەدڵ و بێ هیچ مەبەستێک نوسرابێت. باشتر وایە نوسەر بۆ خۆی نوسیبێت تا بزانی ئەو بەڕاستی چۆن لەگەڵ خۆی ئەدوێ و تۆش لە پشتەوە گوێ لە قسەکانیان بگریت.

بەندە، لە دوای هاتنە دەرەوە (دەرچوون لە هەرێمی کوردستانی ئێراق) و یەکەمجار لە ماتۆڕی گەڕانەکەی یاهوو دەستم کرد بە گەڕان بەدوای زانیاری دەربارەی ڕابردووی ئەوەی ناونراوە “کورد”. ئەو زمانەی لە دایکم فێری بووم و دواتر لە زەمەقی، کۆمەڵگا قوڕاویەکەی نەسر/مجمع النصر (ماوەی ساڵێک) و دواتر لە هەڵەبجە و هەولێر تەواو دەقی گرت و ئێستا قسەی پێ ئەکەم. یەک بار قسەش خزێنرابوە مێشکم هەر لە “دڵڕەقی داگیرکەر”ەوە تا “دڕندەیی” گەلانی دەوروبەر (تورک و عەرەب و فارس) کە هیچی ئەسڵ و ئەساسی نیە.

ئاخر کە گەشتمە ئەستەنبوڵ، کۆمەڵێ کوردی قوڕ بەسەر بووین، بەندە لە سایەی مامۆستا جەمال عارفی خۆشەویست کونێکم دەستکەوتبوو تیای بژیم لە باغجلەری ئەستەنبوڵ کە نیوەی ڕاستی هەر کورد بوو. هەموو لای هەندێ بزنسمانی کوردی تر ئیشمان ئەکرد کە خەڵکی ماردین و دەوروبەری بوون. هەموو لە سایەی دەوڵەتی تورکدا سەموونی گەرم و ماست هەبوو بیخۆین و ئیش بکەین.

ئێ چۆن ئەکرێ گەلێک تۆ ببات بە قوڕدا و لەهەمان کاتیشدا ڕێگات بدات لە ئەستەنبوڵ خەریکی قاچاخچێتی بیت؟ ئەی چۆن ئەکرێ بگەیتە فەرەنسا و بەریتانیای خاوەن سایکس بیکۆ کەچی نەک تۆ هەزارەها کوردی تری وەک کایا سەری خۆیان بۆ ئەوێ هەڵگرتبێ؟ نابێت، دژیەکە.

بۆیە:

خۆزگە کەسێ ئەیتوانی لە لاپەڕەی مێژووی لایەنێکدا شتێکی بدۆزییایەتەوە کە وەڵا فڵانە ڕێکەوتن، فڵانە پلانی فڵانە داگیرکەر، داگیرنەکەر هەرکەسێک بێ، ڕۆژێ لە ڕۆژان وتبێتیان “وەڵا کورد بۆ ئەوە باشن بچەوسێنرێنەوە، ئادەی با لەناویان ببەین”. تەحەدا ئەکەم بە قڕکردنی دەرسیم، ئەنفال، کیمیاباران، شنگل/شەنگار/هەرچینەکی ناوە. تەبیعی کیمیاباران و ئەنفال پێویست بە نوسینی هیچ ماستاوچیەک ناکات چونکە خۆم و کەس و کارم تیای بووین.
ئاخر شتێ نیە و نەبوە بە ناو کورد، تا کەسێ پلانی لەناوبردنیان دانێ. ئەوەی ڕوویداوە تا ئێستا کۆمەڵێ وەحشی کوردی بوونە و پێش خەڵکی تر کەوتوون بێن و عەقدی نەوت بدزن یان خوێنی کۆمەڵێ ڕەش و ڕووت.
لە سەلاحەدینی ئەیوبیەوە، کە گەمژە نەتەوەپەرستەکان گلەییان لێی هەیە، تا ئەو ناوبانگەی پەکەکە بۆ کوردی دروست کرد لە دنیا.
هەڵبەت ئەمە، بەم زانیاری و خوێندنەوەیەی کە هەمە، پێویستی بەوە نیە دانیشتم سەرچاوەت بۆ ڕیز بکەم. بەڵام هەقە تۆی خوێنەر بزانیت کە نەک هەر ڕێکەوتنەکەی ویڵسن لە دوای جەنگی جیهانی بەڵکوو خوودی پەیماننامەی سیڤەر کۆتایی بەوە هێنابوو کوردیش وەک گەلانی تر خۆی شێت بکات و ببێتە خاوەن پەڕۆ و کۆمەڵێ شتی تر و ناوی بنێ “دەوڵەت”.
تەبیعی لای ئۆرویێڵ و ڕەسڵیش دروستکردنی دەوڵەتی نەتەوەیی تەنها خۆشەویستی دەسەڵاتە لەلایەن هەندێ کەسەوە و باقی خەڵک وەک مێگەل دوایان ئەکەون.
لە داهاتویەکی نزیکیشدا، ئەبینن چۆن کۆمەڵێ بەناو ڕۆشنبیر و بەناو سیاسەتمەدار چۆن ئەو وزەیەی لەلایەن خەڵکی وەک مەری بووکچین ەوە هاتە ناو فیکری “کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک” و ئێستاش خەڵکی وەک جێرەمی کۆربینی سەرۆکی ئێستای بەرهەڵستکارانی بەریتانیا پشتیوانیان ئەکات، جارێکی تر ئەیکەینەوە بە قوڕدا. چوونکە ڕاستیەکە ئەوەیە ئێمە نەتەوەیەکی نەزانین. نەزانیش پێناسەکەی لای منداڵێکی چوار ساڵانیش ئاسانە. هەموو قوڕبەسەریەکیش بەسەر نەزان دێ، بەسەر زانا نایەت.
ئەگەر وا ئەزانی زوڵمم لێ کردوی تکایە بڕۆ هەندێ لەسەر گوێکئاڵپ بخوێنەوە و بیریشت نەچێ ژمارەیەکی زۆر لە خزمەت سەدام حوسێندا بوون و خەریک ئەنفالکردن بوون، ئەوانەش هەموو دەوری گوێکئاڵپ و زیاتریشیان بینیوە. ئەوەشی ئەمڕۆ ئەگوزەرێ لە بێ نان و ئاوی خەڵکی ئەو ناوچەیەی “کورد/نەزان” (ی لە نێوانیان دامەنێ) حوکمی ئەکات ئیتر کۆتایی بە بابەتەکە ئەهێنێت.

سەرنجێک بنوسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s