کۆنەپەرست کێیە؟

ئیسماعیل بێشکچی لە کتێبی ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ – بنەما کۆمەڵناسی و ئابوریە ڕەگەزیەکانی، ۱۹٦۹ چاپی ۲، لاپەڕە ۱٤٥ و ۱٤٦:

پێکهاتەی کۆمەڵگای ئێمە پشت بە هەندێ کێشە ئەبەستێت: پێش هەموو شتێک موڵکایەتی، تا دێت کێشەی دابەشبوونی داهات و هەندێ مەسەلەی تریش. ئەم کێشە بنچینەییانەی پێکهاتەی کۆمەڵگا، بەردەوامە لەسەر ئەوەی تا ئاستی گەمەی شۆڕش بۆ سودی گروپێکی بڵاو بەکاربهێنرێن. بەڵام تەبەقەی باڵادەست، بۆ شاردنەوەی ئەم کێشە بنچینەییانە دین و کۆنەپەرستی ئەخزێننە ناو پێکدادانە کۆمەڵایەتیەکانەوە، تەرکیزی ڕای گشتی ئەسوڕێنن بۆ ئەم لایەو ئەیانەوێت بەو جۆرە باڵادەستی خۆیان بەردەوام بێت. ڕۆشنبیرانی کۆمەڵگاش سەختیەکی زۆریان توش ئەبێت بۆ ئەوەی دۆخەکە ئاوا ببینن. کەوابێت لە کاتێکدا ناچاربین باوەش بۆ کردارێکی شۆڕشگێری بکەینەوە بۆ گروپێکی بڵاو ئەبێت هەمیشە کێشە بنچینەییەکان ئاشکرا بکەین، هەمیشە هەریەک لە پێشهاتەکان ببەستینەوە بە کێشە بنچینەیەکانەوە، وە بەتایبەتی خۆمان دور بگرین لەو پێکدادانانەی کەوا ڕای گشتی ڕا ئەکێشێت بەرەو لایەنی دیکە جگە لە کێشە بنچینەییەکان. ئەم پێکدانانە تەنها بە سودی ئیمپریالیستەکان (داگیرکەران) تەواو ئەبێت. بۆخۆی چێنراوی دەستی داگیراکەرانە.

جارێ ئەوەی لە کۆمەڵگای ئێستاماندا پێی ئەوترێت کۆنەپەرستی زۆر هەڵەیە. کۆنەپەرستی چونکە هەمیشە لەناو دین و کارو باری دینیدا گەڕاون ئەو ئامانجانەش خراونەتە ڕوو بۆ ڕووبەڕووبوونەوەکان ئەوانیش هەڵەن. کۆنەپەرستی و نوێخوازی، چۆن تا ئێستا وابوە، پەیوەندی بە دینی و کاروباری دینیەوە نیە، بەڵکوو پەیوەستە بە موڵکیەت و هەڵس و کەوتی پەیوەندیدار بە بەرهەمهێنانەوە. کەوابێت کەسێک کە ڕازی بێت داهات بگەڕێتەوە بۆ خەڵک بە گشتی و بۆ ئەم مەبەستە خەبات بکات، ئەو کەسە نوێخوازە، ئەوەشی نەیکات کۆنەپەرستە. ئەگینا کەسێک کە واجبە دینیەکانی خۆی جێ بەجێ بکات، وە هەتاکوو ئەگەر دروشمی دینیش بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی هاوڵاتیانی خۆشی استغلال بکات تا دەوڵەتێكی شەریعەتی دینی دروست بکات هەر کۆنەپەرست نیە. لەبەر ئەوەی ئەم دروشمە دینیانەش هیچ کاتێک دابڕاو نین لە مەسڵەحەتی سیاسی و ئابووری، وە بۆ بەدەستهێنانی ئەوان ئەم دروشمانە خراونه‌ته‌ ڕوو. وە دیسان ئەمەش سەرچاوەی جووڵەکەی چینە دەسەڵاتدارەکانە.

کەوابێت کەسێک کە ڕازی بێت داهات بگەڕێتەوە بۆ خەڵک بە گشتی و بۆ ئەم مەبەستە خەبات بکات، ئەو کەسە نوێخوازە، ئەوەشی نەیکات کۆنەپەرستە.